Çfarë është demenca?

Demenca është një grup simptomash të një rënie graduale, por progresive të funksionit të trurit.
Ekziston një bazë organike për këtë rënie, d.m.th. vdekja graduale e qelizave nervore dhe atrofia e trurit.
Demenca manifestohet më shpesh përmes vështirësive me:

• funksionet njohëse dhe
• ndryshime në sjellje.

Në fazat e mëvonshme të sëmundjes, shfaqen ndryshime në emocione, të folur, humor, motivim, çorientim kohor dhe hapësinor, pamundësi për të marrë vendime të pavarura, vështirësi në funksionet motorike ekzekutive, ndryshime në domenin social, madje edhe vështirësi me kryerjen e kontrolluar të funksioneve bazë fiziologjike. Zakonisht simptomat zhvillohen ngadalë, por me kalimin e kohës gjendja përkeqësohet deri në atë pikë sa lindin probleme në funksionimin e përditshëm të personit, duke e bërë të pamundur kujdesin për veten.

Kush merr demencë?

Demenca është më shpesh një sëmundje e popullatës së moshuar dhe shoqërohet me plakjen dhe sëmundje të tjera kronike si faktorë rreziku. Megjithatë, nuk duhet të konsiderohet një pjesë normale e procesit të plakjes.
Ekziston gjithashtu një plakje normale dhe e shëndetshme, në të cilën nuk ka sëmundje kronike ose çmenduri.
Demenca shfaqet në një përqindje më të vogël para moshës 65 vjeç, atëherë ka të ngjarë të jetë një predispozitë gjenetike ose sëmundje që kanë ndodhur te pacientët në një moshë më të hershme dhe të çojnë në dëmtim të trurit.

Çfarë e shkakton demencën?

Ka shumë sëmundje të ndryshme që shkaktojnë demencë, më e shpeshta prej të cilave është sëmundja neurodegjenerative progresive e quajtur sëmundja Alzheimer , e cila lind nga një mekanizëm ende i kuptuar keq, që rezulton në depozitimin e proteinave patologjike në tru dhe vdekjen e qelizave të trurit. Kjo sëmundje shfaqet në mbarë botën, më shpesh në popullatën e rritur > 70 vjeç. Simptoma e parë është harresa, e ndjekur nga një rënie globale në të gjitha funksionet njohëse.
Sëmundja e enëve të gjakut në tru me qarkullim kronik të dëmtuar është shkaku i dytë më i zakonshëm i demencës, i ashtuquajturi. demenca vaskulare. Ndodh si komplikacion te pacientët me sëmundje të shumta kronike si: diabeti, tensioni i lartë, aritmitë kardiake, çrregullimet e metabolizmit të yndyrës…
Ka sëmundje të tjera më të rralla që çojnë në demencë.

A është çmenduri?

Për një diagnozë të saktë, është e nevojshme të kryhen: një ekzaminim neurologjik, testim neuropsikologjik, një panel i zgjeruar i testeve laboratorike dhe shpesh imazhe të trurit (CT, MRI truri).
Kjo është gjithashtu e rëndësishme sepse ka disa gjendje shëndetësore që mund t’i ngjajnë demencës (depresioni tek të moshuarit, hipotiroidizmi, mungesa e disa vitaminave, tumoret dhe infeksionet e trurit, lëndimet e trurit, etj.) dhe mund të kurohen ose përmirësohen. Është e rëndësishme që ato të diagnostikohen saktë dhe në kohë.

Cilat janë shenjat e hershme të demencës?

• Humbje e shpeshtë e kujtesës që gradualisht përkeqësohet
• Konfuzion dhe humbje
• Ndryshimi i personalitetit
• Mosinteresimi për mjedisin dhe tërheqja në vetvete
• Humbja e aftësisë për të kryer detyrat e përditshme

Si mund të ndihmohet?

Aktualisht nuk ka kurë për sëmundjen e Alzheimerit, por ka medikamente që mund të përmirësojnë simptomat e sëmundjes, veçanërisht nëse terapia fillon herët dhe në kohë.
Mjeku këshillon pacientin dhe familjen për trajtime jo farmakologjike që mund të jenë të dobishme.
Demenca mund të parandalohet me një mënyrë jetese të shëndetshme, dietë të shëndetshme, menaxhim të stresit, higjienë të mirë të gjumit, parandalim të sëmundjeve kronike (diabet, hipertension, etj.), aktivitet të rregullt fizik, aktivitet social dhe stimulim kognitiv. …